พระกระยาหารขึ้นโต๊ะเสวยในรูปแบบกระบวนบายศรีและขันโตก เป็นการจัดรูปแบบใหม่ที่ประยุกติ์ขึ้นให้เหมาะสมตามโอกาส รูปแบบอาหารขันโตกถูกจัดขึ้นครั้งแรก ปี พ.ศ.2489 งานเลี้ยงต้อนรับนายแพทย์เอ็ดวิน นายแพทย์ใหญ่โรงพยาบาลแมคคอมมิคและจัดเลี้ยงในสมาคมชาวเหนือในปีเดียวกัน ต่อมา พ.ศ.2496 จัดงานเลี้ยงส่งนายสัญญา ธรรมศักดิ์ อดีตข้าหลวงยุติธรรมภาคสี่ซึ่งขณะนั้นขันโตกยังไม่ได้เป็นที่รู้จักในหมู่ชาวไทยมากนัก กระทั่งมีการนำรูปแบบขันโตกมาจัดเป็นสำรับพระกระยาหารขันโตกถวายร่วมในกระบวนพิธีบายศรีทูลพระขวัญครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.2507 ในการถวายรับเสด็จพระเจ้าโบดวงและพระราชินีฟาบิโอลาและจัดขึ้นเรื่อยมาตลอดรัชกาล ทุกครั้งมีการเผยแพร่ผ่านสื่อทั้งในและต่างประเทศทำให้วัฒนธรรมขันโตกเริ่มเป็นที่รู้จักมากขึ้น หนึ่งสำรับประกอบด้วยขันโตกเครื่องใหญ่และขันโตกเครื่องหวาน ลักษณะการจัดถวายพระกระยาหารหนึ่งสำรับต่อหนึ่งพระองค์ โดยวางขันโตกบนตั่งหน้าพระที่นั่ง หนึ่งโตกมีเจ้านายฝ่ายเหนือนั่งประจำโตกคอยแนะนำรายการพระกระยาหารและถวายการดูแลความเรียบร้อยของสำรับนั้น ๆ ระหว่างการเสวยมีการแสดงพื้นเมืองประกอบหน้าพระที่นั่ง นอกจากพระกระยาหารขันโตกสำหรับขึ้นโต๊ะเสวยแล้ว ยังจัดสำรับอาหารขันโตกสำหรับเลี้ยงแขกทั้งข้าราชการฝ่ายไทยและฝ่ายต่างประเทศที่มาเฝ้าฯด้วย (พ.ศ. 2513 เริ่มเกิดรูปแบบธุรกิจร้านอาหารขันโตกต้อนรับนักท่องเที่ยว มีศูนย์วัฒนธรรมเชียงใหม่ได้เริ่มดำเนินกิจการเป็นที่แรก)