หมู่บ้านลำพะยา ต.ลำพะยา อ.เมือง จ.ยะลา เป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ ตั้งอยู่เชิงเขา อากาศดีตลอดปี ที่นี่มีสวนมะพร้าวแห่งน้ำใจ ลูกมะพร้าวใช้ทำบุญงานต่าง ๆ ฟรี ทั้งงานบุญและงานศพ ส่วนใบหรือทางมะพร้าวนั้นใครจะเข้าไปเก็บในสวน เพื่อเอาไปใช้งานจักสานก็ฟรี ไม่มีใครว่า ภูเขาลำพะยา ล้อมรอบหมู่บ้านและเป็นต้นน้ำหล่อเลี้ยงหมู่บ้าน ด้านบนภูเขาเป็นป่าที่เขียวขจี ส่วนหนึ่งก็เกิดจากชาวบ้านช่วยกันดูแล และบนภูเขานั้นยังเป็นพื้นที่สวนของชาวบ้าน โดยเฉพาะสวนผสมที่ปลูกหลากหลาย เช่น สวนทุเรียน สวนยางพารา ด้วยพื้นที่บนภูเขาและเต็มไปด้วยหิน ทำให้การทำสวนยาก เช่น การปลูกยางพารา ต้องงัดก้อนหินออกก่อนจึงจะปลูกต้นยางได้ ในช่วงเดือนพฤษภาคม - กรกฎาคมของทุกปี จะมีผลไม้ป่าชนิดหนึ่งซึ่ง 1 ปีมี 1 ครั้ง ที่ชื่อว่า "ส้มแขก" ผลไม้ที่มีรูปร่างเป็นร่อง ๆ คล้ายมังคุด ผลดิบสีเขียว ผลสุกสีเหลือง มีลำต้นคล้ายมังคุด แต่ใบมีลักษณะเรียวกว่า วิธีการเก็บต้องปีนขึ้นไปเก็บบนต้นแล้วใช้ไม้สอย บิดให้ตกลงมาจนหมดต้น จากนั้นนำไปฝานและแคว๊ก ในหมู่บ้านจะมีมืออาชีพในการ ฝานและแคว๊กเมล็ดส้มแขก บางคนเก่งมากฝานได้วันละกว่า 3,000 ลูก ส้มแขกตากแห้งถือเป็นเคล็ดลับคู่ครัว ให้รสเปรี้ยวจัดจ้านในอาหารใต้ นิยมใส่ในแกงส้ม และยังสร้างรายได้ให้ชาวบ้านอย่างงาม มีราคากิโลกรัมละ 130 - 200 บาท ติดตามชมเรื่องราวของวิถีคนกับส้มแขก และขี่มอไซด์ลุยสวนยางพาราที่กว่าจะได้สักสวนต้องงัดหินทิ้ง ได้ในรายการซีรีส์วิถีคน ตอน วิถีคนลำพะยา ต.ลำพะยา อ.เมือง จ.ยะลา วันเสาร์ที่ 27 กันยายน 2568 เวลา 13.30 - 14.00 น. ทางไทยพีบีเอส ---------------------------------- 👉 ติดตาม ข่าว และรายการดี ๆ ย้อนหลัง ของ #ThaiPBS ได้ที่ https://www.thaipbs.or.th และ https://www.youtube.com/ThaiPBS