เนื่องในโอกาสที่รัฐบาลไทยเตรียมเสนอชื่อครูบาศรีวิชัยเป็นบุคคลสำคัญของโลก รายการประวัติศาสตร์ราษฎรขอนำเสนอเรื่องราวปฏิบัติการ “ยึดและกลืน” ล้านนาเข้าเป็นส่วนหนึ่งของรัฐสยาม ผ่านเรื่องราวชีวิตของคนล้านนา 3 คนที่มักถูกเข้าใจผิดในประวัติศาสตร์ ได้แก่ กบฏเงี้ยว (และกบฏพญาผาบ) ขบวนการชาวบ้านที่ถูกรัฐตีตราว่าเป็นโจรกบฏ และแท้จริงก็ไม่ได้มีเพียงไทใหญ่เท่านั้น เจ้าดารารัศมี ผู้ซึ่งประวัติศาสตร์เขียนให้เป็นสะพานรักเชื่อมแผ่นดิน แต่อีกด้านหนึ่งก็อาจเป็นตัวประกันรับรองความภักดีของราชสำนักฝ่ายเหนือ ครูบาศรีวิชัย นักบุญและนักสู้แห่งล้านนาที่ไม่ได้เป็นเพียงพระเกจิอาจารย์เท่านั้น